Ikea kiest voor lelijk (en heeft groot gelijk)

Er raast een kleine storm over het internet omdat Ikea sinds kort Verdana gebruikt als lettertype. Sommige ontwerpers voelen zich verraden door de meubelgigant, die ze – tot voor kort allicht – prezen om zijn originele design. Ze vinden het nieuwe lettertype ronduit lelijk en goedkoop. Er loopt zelfs een petitie tegen de nieuwe aanpak.

Toegegeven: het was me niet echt opgevallen in de nieuwe catalogus. Ik vind een stijlvolle lay-out nochtans belangrijk. Het is echter niet mijn grootste bekommernis als ik de catalogus of website van Ikea raadpleeg. Net zoals webspecialist Gerry McGovern, geloof ik dan ook niet dat Ikea minder omzet zal draaien door deze ommezwaai.

Gezond verstand

Ikea koos vooral voor Verdana omdat het efficiënt en kostenbesparend is. Het lettertype wordt verdeeld door Microsoft en is beschikbaar in alle landen en voor tal van alfabetten. Bovendien is het in de eerste plaats ontworpen om goed leesbaar te zijn op het scherm. Ziet u daar ook een paar voordelen voor een hedendaags wereldbedrijf?

De overschakeling naar Verdana lijkt me eerder een kwestie van gezond verstand. Meer nog, het past perfect bij mijn beeld van het bedrijf. Ik associeer Ikea vooral met ‘alomtegenwoordig’, ‘voor iedereen’, ‘snel’ en ‘betaalbaar’. Ik ga erheen als ik dringend iets nodig heb in huis dat niet veel mag kosten.

Origineel?

Hoe knap de ontwerpen van Ikea ook zijn, de verrassing is er af als ik bij drie vrienden op dezelfde bank of onder dezelfde lamp ga zitten – ook al hebben ze telkens een andere kleur en blijven ze leuk om naar te kijken. Dat het bedrijf een doordeweeks, functioneel lettertype kiest voor zijn marketingmiddelen, stoort me niet. Zolang hun producten maar makkelijk te krijgen en betaalbaar blijven.

Huisstijl en merkontwikkeling zijn belangrijk, maar ook aspecten van zakendoen. Dus laten we de praktijk niet uit het oog verliezen. Of het nu gaat om design of om teksten. Creativiteit is niet uit den boze. De uitdaging is om ze te verzoenen met functionaliteit. En dat lijken ze bij Ikea al lang begrepen te hebben.

Kennis is een vloek (in communicatie)

Het nadeel van expert zijn als u gaat communiceren? U weet te veel om het nog eenvoudig en verstaanbaar uit te leggen aan leken in uw vakgebied.

Een ‘overdosis’ vakkennis is een veel voorkomend probleem bij professionals die moeten schrijven of spreken voor buitenstaanders.  Ze weten zoveel dat ze er moeite mee hebben om hoofdzaken van bijzaken te onderscheiden. Ze gaan ervan uit dat hun publiek even geïnteresseerd is als zijzelf. Ze spelen met jargon dat de lezer of luisteraar verdwaasd achterlaat.

‘The curse of knowledge’ is ook het grote gevaar in het boek Made to stick. Auteurs Chip en Dan Heath hebben het daarin over eigenschappen van ideeën die aanslaan. ‘Waarom gaan absurde stadslegendes de wereld rond, maar vindt uw stevige onderbouwde bedrijfsstrategie weinig weerklank bij uw medewerkers? ‘, vroegen ze zich af.

6 eigenschappen voor succes

Uiteindelijk vonden ze 6 eigenschappen van ideeën met weerhaakjes. Die vatten ze samen in een – op-en-top Amerikaans – ezelsbruggetjes: SUCCES! Dat staat voor ‘simple, unexpected, concrete, credible, emotional stories’.

Stap 1: de essentie

De eerste eigenschap, eenvoud, is cruciaal. Het komt erop aan de kern van uw boodschap te vinden en ze zo compact mogelijk te maken. Dat is geen pleidooi voor verkleutering, wel voor de essentie. Vooral de tussenkop ‘Als je drie dingen zegt, zeg je niks’, is mij bijgebleven. Schrijven is schrappen. Auw!

Stap 2: checklist

Eens u de kernboodschap hebt, kunt u die vertalen in een idee dat blijft hangen, aan hand van de overige eigenschappen:

  • Unexpected: stop iets onverwachts in uw boodschap, zodat u de aandacht van het publiek trekt.
  • Concrete: wees concreet, zodat het publiek uw idee snapt en kan onthouden.
  • Credible: zorg dat uw boodschap geloofwaardig is, zodat het publiek uw idee aanvaardt of het ermee eens is.
  • Emotional: speel in op een emotie, zodat het publiek zich betrokken voelt en geïnteresseerd raakt.
  • Story: Vertel een verhaal, zodat u uw publiek tot actie aanzet. Verhalen simuleren en inspireren en wekken minder weerstand op dan argumenten.

Gaat u al duizelen van de kloof tussen theorie en praktijk? Dan kunt u het hele boek lezen. Of een beroep doen op een communicatieprofessional zonder hinderlijke voorkennis.

Nederlands of Engels?

Is de Woordenlijst Onnodig Engels van de stichting Nederlands nuttig of vermakelijk? De lijst biedt veel goede Nederlandse alternatieven voor (te) veel gebruikte Engelse woorden. Maar evengoed vind ik er een pak vertalingen die op mijn lachspieren werken. Alle taalhygiëne en taalcreativiteit op een stokje, in zakelijke teksten blijf ik liever pragmatisch.

Wie schrijft voor de ict-sector en voor de zakelijke markt, raakt er snel van overtuigd: we moeten alert zijn voor overmatig gebruik van Engelse woorden. Om het Engelse vakjargon van ict-specialisten uit ons eigen taalgebied te ontsluiten voor een ruimer publiek, zijn vertalen en verklaren vaak een must. (Betrapt! Ik bedoel natuurlijk: noodzakelijk.) 

Welles-nietes

Ik ben geërgerd als een Nederlandstalig programma vraagt om mijn ‘login’ en ‘password’ – of erger: ‘paswoord’. Wat is er mis met ‘gebruikersnaam’ en ‘wachtwoord’? Er zijn al zoveel moeilijker te vertalen termen. Laten we die eenvoudige woorden dan maar consequent gebruiken. Daar staat tegenover dat ik de kriebels krijg van het woord ‘webstek’.  De pragmaticus in mij kiest resoluut voor ‘website’ en zelfs ‘site’ – en velen met mij, zo heb ik de indruk. En ik controleer ook nooit mijn netpost of mijn e-post, enkel mijn e-mail.

De pet van de taalpurist

Ook de terminologie van de bedrijfsvoering  (Ik schreef bijna: managementterminologie.) vervalt vaak in modieus Engels. Teksten van leidinggevenden (Of vindt u ‘managers’ duidelijker?) winnen wel eens aan helderheid en beknoptheid als  u ze herwerkt met de pet van de taalpurist op.

Uw publiek heeft altijd gelijk

Toch denk ik twee keer na voor ik naar mijn taalpuristenpet grijp. Als ik achter het toetsenbord plaatsneem, blijft de eerste en belangrijkste vraag: “Voor wie schrijf ik?” Als jongeren zoveel downloaden, dan lok ik ze allicht niet naar uw site door consequent te  schrijven: “Haal hier het filmpje binnen!” En als leidinggevenden zoeken naar managementopleidingen, is de kans klein dat uw website in hun zoekresultaten verschijnt als u enkel ‘opleidingen voor leidinggevenden’ aanbiedt.  Zeker op het internet geldt de gouden regel: “Spreek de taal van uw publiek.”

Hoe na het Nederlands ons ook aan het hart ligt, in de praktijk scoort u ongetwijfeld aardig wat hits met een link als:

Topless cheerleader showt hotpants op catwalk  na blowtje

Ik garandeer u een pak minder treffers met de koppeling:

Voorjuichster zonder bovenstukje toont xiebille op paradepad na wiethijs