Taalplezier

Taal leeft. Taal evolueert. Het Nederlands kent met al zijn dialecten een bijna unieke verscheidenheid. Het waren mooie ontdekkingen tijdens mijn studie. Ik vul dan ook nog steeds graag taalenquêtes in en ben altijd benieuwd naar de resultaten. Ik hoop van u hetzelfde.

Ik ga naar de Colruyt, kijk naar de VRT en  lees de Max Havelaar. En u? Neem deel aan de enquête over het lidwoord ‘de’ voor grootwinkelbedrijven, omroeporganisaties en boektitels.

Ik koop stoofvlees en maak er stoverij van. Karbonaden eet ik nooit. Een talenstudente aan de VUB onderzoekt taalverschillen bij voedingswaren in het Nederlandse taalgebied. Vul haar smakelijke vragenlijst in.

Irritaal, een fijne blog over irritant taalgebruik, is op zoek naar het irritantste woord van 2008. Mijn favoriete uitdrukking staat nog steeds op één. Lucht ook uw hart en breng een stem uit.

 

Waarover gaat dit eigenlijk?

Maak uw lezers van bij het begin duidelijk waarover u het hebt. En of u iets van hen verwacht. Het is een van de gulden regels van de zakelijke communicatie. Voor de hand liggend? Tel eens een week lang de brieven, mails, verslagen, memo’s, artikels, persberichten… – kortom alle teksten waarvan u zich afvraagt: “Wat moet ik hiermee?”

De praktische beperkingen van het scherm en het ongeduld van de surfer zetten de nood aan concrete, heldere informatie vandaag extra  in de verf. Op het internet geldt altijd: ‘Het belangrijkste komt eerst.’ Of nog: ‘Begin met het besluit.’ Maar ook in andere geschreven communicatie kunt u deze regels gerust toepassen.

Tekstonderdelen waarin u de essentie kwijt kunt

Alle tekstsoorten hebben een of meer specifieke onderdelen waarin u de essentie van uw schrijven kwijt kunt, zoals: 

  • in brieven, mails en memo’s: de onderwerpsregel en de vakken met de afzender en de bestemmeling(en);
  • in verslagen: de kop, de tussenkoppen en (eventueel) de actielijst;
  • in persberichten en artikels: de kop, de onderkop, de inleiding en de tussentitels. In magazineartikels beschikt u voorts over streamers, quotes en bijschriften om de lezer snel attent te maken op belangrijke punten;
  • in webteksten:  de titel, de inleiding, de tussenkoppen en de hyperlinks.

Pertinente vragen van uw lezer

De lezer zal die tekstonderdelen meteen raadplegen om antwoord te krijgen op een paar pertinente vragen zoals: 

  • Waarover gaat deze tekst?
  • Is dit voor mij bestemd?
  • Verwacht er iemand iets van mij?
  • Is dit interessant voor mij?

Bezint eer ge begint

Mijn advies? Voor er een letter op papier komt, zorg ervoor dat u een concreet antwoord hebt op de  vragen:

  • Wat wil ik de lezer vertellen?
  • Wat verwacht ik van mijn lezer?

Dat geldt trouwens niet alleen als u zelf schrijft, maar ook als u iemand voor u laat schrijven. In beide gevallen vermijdt u tijdverlies en nutteloze inspanning. In het tweede geval bespaart u ook geld.

Ik krijg meer dan eens te horen: “Schrijf alvast iets. We zullen het dan wel aanpassen.” Nu kan ik zelfs over een ietwat welluidende wind een A4’tje voltikken. Maar dat vraagt tijd en het kost nog meer tijd om van zo’n A4’tje een tekst te maken waarmee u iets kan aanvangen. Ziet u de uren op uw factuur al fijn aantikken? Dan snapt u waarover dit gaat.

Bent u een goed verstaander?

Begrijpen en begrepen worden, het lijkt vanzelfsprekend. Maar als u dagelijks met communicatie bezig bent, ondervindt u dat er veel mis kan gaan. Daar wordt zelfs onderzoek naar gedaan. Wilt u zichzelf ter beschikking stellen van de wetenschap? Of speelt u gewoon graag met taal?  Onderwerp uzelf dan eens aan de taalexperimenten van ‘Bent u een goed verstaander?’, de heerlijk speelse, interactieve website van de Nederlandse taalwetenschappers  Helen de Hoop, Petra Hendriks en Henriëtte de Swart.

Met dank aan Taalpost, de gratis nieuwsbrief voor taalliefhebbers van het Genootschap Onze Taal.